ทรงปลูกต้นแก้วเจ้าจอม ในวันเสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดมหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา เมื่อวันที่ ๒๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๖
คำกราบบังคมทูล สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี *
ของอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล ศาสตราจารย์ ดร.ณัฐ ภมรประวัติ
รายงานกิจการของมหาวิทยาลัยมหิดลและความเป็นมาของมหาวิทยาลัยมหิดล ณ ศาลายา
ในพิธีทรงเปิดมหาวิทยาลัยมหิดล ณ ศาลายา
และทรงวางศิลาฤกษ์อาคารศูนย์ฝึกอบรมและพัฒนาการสาธารณสุขมูลฐานแห่งอาเซียน
วันเสาร์ที่ ๒๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๖
* พระราชอิสริยยศในขณะนั้น
ขอพระราชทานกราบบังคมทูลทรงทราบฝ่าละอองพระบาท
ข้าพระพุทธเจ้าในนามของมหาวิทยาลัยมหิดล รู้สึกซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้น ในการที่ใต้ฝ่าละอองพระบาทเสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิดมหาวิทยาลัยมหิดล ณ ศาลายา และทรงวางศิลาฤกษ์อาคารศูนย์ฝึกอบรมและพัฒนาการสาธารณสุขมูลฐานแห่งอาเซียนในวันนี้ นับเป็นสิริมงคลแก่มหาวิทยาลัยมหิดลเป็นอย่างยิ่ง และยังความปลื้มปิติโสมนัสอันสุดพรรณนาแก่ข้าทูลละอองพระบาททั้งปวงที่ชุมนุมอยู่ ณ ที่นี้
ข้าพระพุทธเจ้า ของพระราชทานพระราชวโรกาสกราบบังคมทูลเพื่อทรงทราบฝ่าละอองพระบาทถึงกิจการและความเป็นมาของมหาวิทยาลัยมหิดล ณ ศาลายา และอาคารศูนย์ฝึกอบรมและพัฒนาการสาธารณสุขมูลฐานแห่งอาเซียน ดังนี้
มหาวิทยาลัยมหิดลมีนโยบายที่จะดำเนินการพัฒนางานต่าง ๆ อันเป็นภารกิจของมหาวิทยาลัยซึ่งได้แก่ การผลิตบุลคลากรในสาขาวิชาชีพต่าง ๆ การให้บริการทางวิชาการ การวิจัย และกิจกรรมที่จะช่วยพัฒนาประเทศชาติในด้านเทคโนโลยีสมัยใหม่ และโดยสอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติด้วย ฉะนั้น มหาวิทยาลัยจึงมีความจำเป็นที่จะต้องขยายกิจการของมหาวิทยาลัยไปยังสถานที่แห่งใหม่ ณ ตำบลศาลายา อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม ซึ่งมหาวิทยาลัยได้ติดต่อขอซื้อที่ดินจากสำนักทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ จำนวน ๑,๒๔๒ ไร่ ๓ งาน ๖๙ ตารางวา ในราคาไร่ละ ๑๐,๐๐๐ บาท ซึ่งสภามหาวิทยาลัยมหิดลได้ให้ความเห็นชอบเมื่อวันที่ ๑๕ พฤศจิกายน ๒๕๑๕ และให้ดำเนินการจัดทำแผนรวมและเสนอของบประมาณในวงเงินที่คำนวณได้ในเบื้องต้นจำนวน ๑๒๓ ล้านบาท แต่อย่างไรก็ตามการก่อสร้างได้ล่าช้าออกไปเนื่องจากอุปสรรคในด้านงบประมาณ โดยได้รับงบประมาณผูกพันค่าก่อสร้างภายใน ๕ ปี ตั้งแต่ปีงบประมาณ ๒๕๑๗ จนถึงปี ๒๕๒๑ ในช่วงแรกของการก่อสร้างเป็นการปรับปรุงที่ดินและสิ่งอำนวยความสะดวกที่จำเป็นต่อการก่อสร้างในระยะต่อไป และด้วยพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ประธานองคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์ประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์อาคารอำนวยการ มหาวิทยาลัยมหิดล ณ ศาลายา เมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๒๔ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๒๐ ต่อจากนั้นได้มีการก่อสร้างอาคารต่าง ๆ ขึ้น ณ ศาลายา ซึ่งประอบด้วยอาคารเรียนวิทยาศาสตร์ อาคารเรียนสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ สถาบันวิจัยประชากรและสังคม สถาบันวิจัยโภชนาการ สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท ศูนย์สัตว์ทดลองแห่งชาติ อาคารพลศึกษา หอพักนักศึกษา หอพักอาจารย์ อาคารกิจกรรมกลางและโรงอาหาร อาคารหอสมุด สนามกีฬากลางแจ้ง และระบบสาธารณูปโภคต่าง ๆ รวมงบประมาณทั้งสิ้นจนถึงปีพุทธศักราช ๒๕๒๕ จำนวน ๓๓๘.๓ ล้านบาท
มหาวิทยาลัยมหิดล ณ ศาลายา ได้เปิดการเรียนการสอนนักศึกษาชั้นปีที่ ๑ คณะวิทยาศาสตร์ เป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ ๑๔ มิถุนายน ๒๕๒๕ โดยมีนักศึกษาประมาณ ๑,๐๐๐ คน พักในหอพักนักศึกษาซึ่งมีทั้งหอพักนักศึกษาชายและหอพักนักศึกษาหญิง และในปีพุทธศักราช ๒๕๒๖ นี้ นักศึกษาชั้นปีที่ ๑ ก็ได้เข้าอยู่ ณ ศาลายา เป็นที่เรียบร้อยแล้ว
ในการดำเนินงานเพื่อขยายพื้นที่ของมหาวิทยาลัย จนถึงได้มีการก่อสร้างและได้ใช้อาคารสถานที่เพื่อการเรียนการสอนตามโครงการระยะแรก สมดังความมุ่งหมายที่ได้กำหนดไว้ มหาวิทยาลัยได้รับความร่วมมือจากผู้มีอุปการะคุณทั้งหน่วยราชการและเอกชนที่ให้ความสนับสนุนทั้งกำลังกาย กำลังใจ ตลอดจนอาจารย์ที่ได้เสียสละความสะดวกสบายส่วนบุคคลไปทำการสอนในสถานที่ใหม่ จนทำให้มหาวิทยาลัยได้เริ่มใช้พื้นที่ที่ศาลายาได้ตามเป้าหมาย
สำหรับอาคารศูนย์ฝึกอบรมและพัฒนาการสาธารณสุขมูลฐานแห่งอาเซียน ซึ่งเป็นโครงการร่วมระหว่างมหาวิทยาลัยมหิดลและกระทรวงสาธารณสุข และได้รับความช่วยเหลือจากรัฐบาลญี่ปุ่นภายใต้โครงการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของอาเซียน โดยรัฐบาลญี่ปุ่นจะช่วยเหลือทางด้านการก่อสร้างอาคารที่บริเวณด้านตะวันออกเฉียงใต้ของมหาวิทยาลัยมหิดล ณ ศาลายา พร้อมทั้งให้อุปกรณ์และเครื่องมือสำนักงาน โสตทัศนศึกษาและพาหนะ ตลอดจนความช่วยเหลือทางวิชาการ ซึ่งมีมูลค่าทั้งสิ้นประมาณ ๑๒๗ ล้านบาท
ศูนย์ฝึกอบรมและพัฒนาการสาธารณสุขมูลฐานแห่งอาเซียนนี้จะช่วยสนับสนุนงานสาธารณสุขมูลฐานและเป็นศูนย์กลางของการเผยแพร่และแลกเปลี่ยนความรู้ ความเข้าใจข้อมูลข่าวสาร ตลอดจนเทคโนโลยีและวัสดุอุปกรณ์ทางด้านสาธารณสุขมูลฐานระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียน
อาคารศูนย์ฝึกอบรมประกอบด้วยอาคารอำนวยการ ๒ ชั้น จำนวน ๑ อาคาร อาคารฝึกอบรม ๒ ชั้น จำนวน ๑ อาคาร หอประชุม ๑ ชั้น จำนวน ๑ อาคาร และหอพัก ๓ ชั้น จำนวน ๑ อาคาร รวมพื้นที่ ๕๖,๙๐๐ ตารางเมตร การก่อสร้างได้เริ่มดำเนินการตามสัญญาเมื่อวันที่ ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๖ และกำหนดจะแล้วเสร็จในวันที่ ๓๑ มีนาคม ๒๕๒๗
บัดนี้ ได้เวลาอันเป็นอุดมมงคลฤกษ์แล้ว ข้าพระพุทธเจ้าขอพระราชทานอัญเชิญใต้ฝ่าละอองพระบาททรงประกอบพิธีเปิดมหาวิทยาลัยมหิดล ณ ศาลายา และทรงวางศิลาฤกษ์อาคารศูนย์ฝึกอบรมและพัฒนาการสาธารณสุขมูลฐานแห่งอาเซียนตามลำดับ เพื่อเป็นเกียรติระวัติและเป็นสิริมงคลแก่มหาวิทยาลัยมหิดล ต่อจากนั้นขอพระราชทานพระกรุณาได้พระราชทานของที่ระลึกแก่ผู้มีอุปการะคุณที่ได้ช่วยกิจการของมหาวิทยาลัยมหิดล ณ ศาลายา เพื่อเป็นสิริมงคลของผู้เข้ารับสืบไป
ควรมิควรและแต่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม
ที่มา
มหาวิทยาลัยมหิดล. (๒๕๒๖). รายงานการก่อสร้าง มหาวิทยาลัยมหิดล ณ ศาลายา ระยะที่ ๑ พ.ศ. ๒๕๑๘-๒๕๒๕. กรุงเทพ : ห้างหุ้นส่วนจำกัดภาพพิมพ์.
